Kiedy jest Dzień Kobiet?

Dzień Kobiet obchodzimy corocznie 8 marca – w 2025 roku przypadł w sobotę, a w 2026 roku wypada w niedzielę. To stała data, która nie zmienia się w kolejnych latach. W artykule znajdziesz informacje o historii święta, jego polskich tradycjach i sposobach obchodzenia w różnych częściach świata.

Dlaczego Dzień Kobiet przypada właśnie 8 marca?

Początki święta sięgają ruchów robotniczych w Ameryce Północnej i Europie. Pierwszy Narodowy Dzień Kobiet odbył się 28 lutego 1909 roku w Nowym Jorku, a zorganizowała go Socjalistyczna Partia Ameryki. Wcześniejsze przekazy o strajku z 8 marca 1857 roku badacze uznają za mit, który miał oddzielić to święto od socjalistycznych korzeni.

W sierpniu 1910 roku podczas Międzynarodowej Socjalistycznej Konferencji Kobiet w Kopenhadze przyjęto propozycję corocznego święta. W spotkaniu uczestniczyło ponad 100 kobiet z 17 krajów, a inicjatywę poparły między innymi Clara Zetkin, Käte Duncker i Paula Thiede. Uchwałę podjęto w głosowaniu, ale nie ustalono wówczas jednej obowiązującej daty.

Pierwsze międzynarodowe obchody wyznaczono na 19 marca 1911 roku w Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii. Uczestniczyło w nich ponad milion osób, domagając się praw wyborczych, dostępu do pracy i edukacji. Na 8 marca zdecydowano się po protestach kobiet w Rosji, które 23 lutego według kalendarza juliańskiego, czyli 8 marca według kalendarza gregoriańskiego, w 1917 roku wyszły na ulice pod hasłem „chleb i pokój”. Później Aleksandra Kołłontaj przekonała Lenina, by ustanowić ten dzień oficjalnym świętem, a od 1965 roku w ZSRR stał się dniem wolnym od pracy.

Pierwsze międzynarodowe obchody Dnia Kobiet odbyły się 19 marca 1911 roku w Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii.

Jak Dzień Kobiet wyglądał w Polsce?

W Polsce pierwsze obchody zorganizowano 24 marca 1924 roku, ale nie zdobyły wtedy dużej popularności. Dopiero w okresie PRL święto zyskało masowy charakter, zwłaszcza w zakładach pracy i szkołach. Często miało jednak oficjalny, propagandowy wymiar i podkreślało rolę kobiet w gospodarce.

W tamtych czasach typowe upominki to przede wszystkim:

• goździki i tulipany,
• rajstopy,
• mydła,
• kawa oraz ścierki.

Władze traktowały 8 marca jako okazję do umacniania przywiązania do państwa socjalistycznego, a ówczesne hasła często dotyczyły współzawodnictwa pracy. W 1993 roku rząd Hanny Sucheckiej, pierwszej kobiety pełniącej funkcję premiera, zniósł państwowy charakter tego święta. Od 2000 roku obchody wróciły do przestrzeni publicznej między innymi za sprawą corocznych Manif, czyli demonstracji na rzecz praw kobiet.

Obecnie 8 marca w Polsce panie otrzymują najczęściej kwiaty, słodycze, biżuterię lub kosmetyki. Popularne są też wspólne kolacje i drobne upominki od współpracowników. Coraz częściej święto łączy się z refleksją nad równouprawnieniem i prawami kobiet.

Jak Dzień Kobiet obchodzi się w innych krajach?

Międzynarodowy Dzień Kobiet jest znany w około 30 państwach, ale nie wszędzie przypada 8 marca. W Tunezji święto kobiet obchodzi się 13 sierpnia, a w Wietnamie drugi raz w roku. Zwyczaje różnią się też w zależności od regionu.

Czym różnią się tradycje w Europie?

W kilku krajach europejskich świętowanie ma bardzo wyrazisty charakter:

• we Włoszech kobiety otrzymują gałązki akacji srebrzystej i żółte mimozy, a instytucje państwowe oferują darmowy wstęp do muzeów,
• w Rumunii i Bułgarii 8 marca traktuje się podobnie jak Dzień Matki – dzieci obdarowują mamy i babcie,
• w Portugalii panie często świętują wieczorem na kolacjach „tylko dla pań”,
• w Niemczech od 2019 roku Berlin uznaje ten dzień za wolny, a od 2023 roku dotyczy to także Meklemburgii-Pomorza Przedniego.

W Rosji do najczęstszych prezentów należą akacje srebrzyste i czekolada. Święto ma tam silną pozycję jeszcze z czasów radzieckich i należy do najbardziej rozpoznawalnych dni w roku.

Jak świętują Armenia i kraje azjatyckie?

W Armenii po upadku Związku Radzieckiego wprowadzono święto Piękna i Macierzyństwa 7 kwietnia, ale wielu mieszkańców celebruje również 8 marca. W efekcie mówi się tam o Miesiącu Kobiet, który trwa od 8 marca do 7 kwietnia.

W Chinach pracownice mają pół dnia wolnego, a popularnym upominkiem są goździki. Wietnam obchodzi święto dwa razy – 8 marca oraz 20 października. W obu tych krajach kwiaty i drobne podarunki mają duże znaczenie.

Dlaczego Dzień Kobiet to także dzień praw kobiet?

Od 1975 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych uznaje Międzynarodowy Dzień Kobiet jako dzień zasług wszystkich kobiet, niezależnie od podziałów narodowościowych, etnicznych czy kulturowych. Już w 1945 roku Karta Narodów Zjednoczonych jako pierwszy międzynarodowy dokument potwierdziła zasadę równości kobiet i mężczyzn.

To święto podkreśla też nierówności, które nadal istnieją. Kobiety stanowią 70% populacji żyjących poniżej granicy ubóstwa, a dwie trzecie z 781 milionów niepiśmiennych dorosłych na świecie to kobiety. Tylko 48% kobiet w wieku produkcyjnym jest zatrudnionych, podczas gdy wśród mężczyzn wskaźnik ten wynosi 73%. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło też osobne dni poświęcone walce z przemocą i sytuacji kobiet wiejskich.

Skala wyzwań jest widoczna także w ochronie zdrowia. W Afryce Subsaharyjskiej 1 na 22 kobiety umiera podczas porodu, podczas gdy w Europie ten wskaźnik wynosi 1 na 7300 przypadków. W krajach rozwijających się kobiety odpowiadają za dostarczanie wody dla ponad 75% gospodarstw i poświęcają na to łącznie 200 milionów godzin dziennie. Średni odsetek kobiet w parlamentach w 2013 roku wynosił nieco ponad 20%, a w Rwandzie przekraczał 56% w izbie niższej.

Kobiety stanowią 70% populacji żyjących poniżej granicy ubóstwa i dwie trzecie niepiśmiennych dorosłych na świecie.

Kiedy wypadają pokrewne święta?

W marcowym kalendarzu pojawiają się również inne okazje, które warto znać:

Dzień Mężczyzny w Polsce bywa mylony z Dniem Chłopaka, dlatego warto pamiętać o obu datach i ich różnym charakterze.